Ponieważ Europa stoi w obliczu coraz częstszych i coraz bardziej złożonych kryzysów, Komisja Europejska intensyfikuje wysiłki na rzecz zwiększenia gotowości w całej UE. Od pomocy obywatelom w ochronie w sytuacjach nadzwyczajnych po zapewnienie, aby krajowe systemy ochrony ludności mogły nadal funkcjonować w przypadku klęsk żywiołowych, UE wprowadza konkretne środki mające na celu zwiększenie odporności Europy.
Na Europejskim Forum Ochrony Ludności komisarz ds. równości, gotowości i zarządzania kryzysowego Hadja Lahbib przedstawiła dziś nowe wytyczne, aby pomóc ludziom i społecznościom przygotować się na sytuacje nadzwyczajne, w tym podczas pierwszych 72 godzin kryzysu. Ogłosiła również plany dotyczące corocznego unijnego Dnia Gotowości, którego pierwsza edycja zaplanowana jest na październik 2027 r. Inicjatywy te opierają się na niedawno przyjętym zaleceniu Komisji w sprawie ciągłości operacyjnej i testów warunków skrajnych w celu wzmocnienia odporności krajowych punktów kontaktowych ds. ochrony ludności w całej Europie.
Razem oznaczają one dalsze postępy w realizacji strategii UE na rzecz unii gotowości, przekształcając ambicje Europy w zakresie gotowości w praktyczne działania.
Nowe wytyczne mające na celu zwiększenie gotowości ludności
Od pakowania niezbędnych rzeczy w torbę awaryjną po umiejętność reagowania w przypadku katastrofy, gotowość zaczyna się od praktycznych kroków. Nowe wytyczne Komisji pomogą władzom zapewnić ludziom wiedzę i narzędzia, których potrzebują, aby chronić siebie i innych w sytuacji kryzysowej.
Obejmują one cztery kluczowe obszary:
- 72-godzinna samowystarczalność : pomoc ludziom w zaspokojeniu ich podstawowych potrzeb w ciągu pierwszych trzech dni sytuacji nadzwyczajnej, podczas gdy pomoc publiczna jest mobilizowana, w tym poprzez niezbędne środki awaryjne i torby na zakupy awaryjne.
- Edukacja w zakresie gotowości: włączanie gotowości do programów nauczania we wczesnym dzieciństwie i w szkolnictwie podstawowym oraz zapewnianie szkoleń dla nauczycieli, pomaganie dzieciom w rozwijaniu umiejętności w zakresie gotowości od najmłodszych lat poprzez dostępne, dostosowane do wieku działania, bez wzbudzania strachu lub niepokoju.
- Gotowość sprzyjająca włączeniu osób z niepełnosprawnościami: uczynienie środków gotowości bardziej włączającymi i dostępnymi, z uwzględnieniem potrzeb osób z niepełnosprawnościami i zachęcaniem ich do udziału w planowaniu gotowości, tak aby nikt nie został pominięty.
- Informowanie o ryzyku i zagrożeniach: pomaganie organom w skuteczniejszym informowaniu o ryzyku i zagrożeniach, zapewnienie, aby obywatele otrzymywali terminowe, dostępne i wiarygodne informacje przed sytuacjami nadzwyczajnymi, w ich trakcie i po ich zakończeniu.
Łącznie te niewiążące wytyczne mają na celu wspieranie kultury gotowości w całej Europie, zapewniając, aby osoby i społeczności były lepiej poinformowane, wyposażone i zdolne do przewidywania kryzysów i reagowania na nie.
Unijny Dzień Gotowości
Aby gotowość stała się wspólnym priorytetem w całej Europie, Komisja proponuje ustanowienie corocznego unijnego Dnia Gotowości, który ma się odbywać co 23 października, począwszy od 2027 r. Będzie zachęcać obywateli i społeczności do odgrywania aktywnej roli w przygotowywaniu się do sytuacji nadzwyczajnych w celu ochrony siebie i innych.
Podczas dorocznego wydarzenia docenione zostaną również wysiłki i prace władz krajowych, regionalnych i lokalnych, organizacji i społeczności zajmujących się ochroną ludności na rzecz zwiększenia gotowości w całej Europie.
W dniu 23 października 2001 r. przypada rocznica ustanowienia mechanizmu ochrony ludności, w którym uznano jego rolę we wspieraniu europejskiej solidarności i koordynowaniu reagowania na klęski żywiołowe w UE i poza nią w ciągu ostatnich 25 lat.
Inicjatywa odzwierciedla znaczenie zaangażowania obywateli, na co zwrócił również uwagę europejski panel obywatelski ds. gotowości. W marcu i maju 2026 r. panel zgromadził 150 obywateli z całej UE i zalecił m.in. zorganizowanie dorocznego Europejskiego Tygodnia Gotowości.
Komisja będzie współpracować z Parlamentem Europejskim, Radą, Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym i Europejskim Komitetem Regionów nad wspólną deklaracją popierającą tę inicjatywę.
Wzmocnienie ciągłości operacyjnej i testów warunków skrajnych
Niedawno przyjęte zalecenie w sprawie ciągłości operacyjnej i testów warunków skrajnych ma pomóc państwom członkowskim UE i państwom uczestniczącym w Unijnym Mechanizmie Ochrony Ludności w zapewnieniu, aby ich krajowe punkty kontaktowe ds. ochrony ludności w ramach Mechanizmu Ochrony Ludności działały przez cały czas, nawet podczas zdarzeń zakłócających.
Opierając się na wnioskach wyciągniętych z niedawnych kryzysów i zakłóceń, niewiążące zalecenie zawiera praktyczne wytyczne dotyczące opracowywania planów ciągłości operacyjnej i regularnego testowania rozwiązań w zakresie ciągłości. Wzmocnienie odporności tych krajowych punktów kontaktowych ma na celu zapewnienie, aby mechanizm mógł nadal działać przez całą dobę i skutecznie reagować w przypadku wystąpienia sytuacji nadzwyczajnych.
Kontekst
W strategii UE na rzecz unii gotowości, przyjętej w marcu 2025 r., określono kompleksowe podejście do wzmocnienia zdolności Europy do przewidywania kryzysów i zagrożeń, zapobiegania im i reagowania na nie.
Opierając się na zaleceniach zawartych w sprawozdaniu Niinistö, w strategii propaguje się podejście obejmujące całe społeczeństwo i całą administrację rządową, uznając, że gotowość jest wspólną odpowiedzialnością obejmującą organy publiczne, przedsiębiorstwa, społeczeństwo obywatelskie i obywateli.
Strategia obejmuje konkretne działania mające na celu zwiększenie gotowości ludności, zwiększenie świadomości ryzyka i wzmocnienie zdolności UE do reagowania na sytuacje nadzwyczajne.
Wytyczne dotyczące gotowości ludności są publikowane wraz z czterema towarzyszącymi dokumentami zawierającymi wytyczne, w tym przykłady dobrych praktyk z państw członkowskich i całego świata. W ramach trwającego procesu współpracy wytyczne mogą zostać poddane przeglądowi na późniejszym etapie, z uwzględnieniem informacji zwrotnych i wyciągniętych wniosków.
Aby uzyskać więcej informacji
Strategia UE na rzecz unii gotowości
Europejskie Forum Ochrony Ludności 2026
25 lat – Unijny Mechanizm Ochrony Ludności
Wytyczne dotyczące gotowości ludności
Zalecenie Komisji w sprawie testów warunków skrajnych dotyczących ciągłości operacyjnej