Osiąganie rezultatów w czasach kryzysu przy jednoczesnej ochronie interesów finansowych Unii za pośrednictwem budżetu UE na 2022 r.

Komisja z zadowoleniem przyjmuje decyzję Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (ETO) o wydaniu, po raz szesnasty z kolei, pozytywnej opinii w sprawie rocznego sprawozdania finansowego UE. Część budżetu UE dotycząca dochodów jest również nadal pozbawiona istotnych błędów, podobnie jak w poprzednich latach.

Komisja odnotowuje zastrzeżenia Europejskiego Trybunału Obrachunkowego dotyczące prawidłowości wydatków zarówno w ramach wieloletnich ram finansowych (WRF), jak i Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF).

Silny i elastyczny budżet UE, aby przezwyciężyć poważny kryzys

W 2022 r., gdy światowa gospodarka zaczęła dochodzić do siebie po pandemii COVID-19, Rosja rozpoczęła wojnę napastniczą przeciwko Ukrainie. W tym kontekście budżet UE zapewnił Ukrainie istotne wsparcie i jednocześnie – pomoc osobom, które odczuły społeczno-gospodarcze skutki wojny. Na wspieranie Ukrainy i państw członkowskich z budżetu UE wyasygnowano kwotę 15,4 mld euro. Jednocześnie ze środków RRF – w łącznej kwocie 138,7 mld euro w 2022 r. – nadal wspierano ekologiczną i cyfrową transformację sprzyjającą włączeniu społecznemu za pomocą konkretnych reform i inwestycji.

Ze środków budżetu UE realizowano ponadto unijne zobowiązania związane z klimatem i osiągnięto wymierne rezultaty dotyczące gospodarstw domowych w całej Europie. W 2022 r. na działania przyczyniające się do realizacji celów klimatycznych przeznaczono 119,4 mld euro, co stanowi 36 proc. środków z budżetu UE i NextGenerationEU, tj. narzędzia służącego odbudowie gospodarki. W ramach polityki spójności 22 mln obywateli objęto środkami ochrony przeciwpowodziowej, a 19 mln obywateli – środkami związanymi z pożarami lasów.

Pomimo trudniejszego otoczenia rynkowego, z którym mieli do czynienia wszyscy emitenci, popyt na obligacje UE w 2022 r. utrzymał się na wysokim poziomie. Komisja wdraża strategię zarządzania długiem, której celem jest stworzenie solidnego i płynnego programu emisji. Dzięki prowadzonej strategii finansowania Komisja jeszcze bardziej wzmocniła swoją dobrą reputację na rynkach instrumentów dłużnych.

Opinia Komisji na temat sprawozdania ETO dotyczącego budżetu UE na 2022 r.

Komisja przypomina, że szacowany poziom błędu podany przez ETO nie jest miarą nadużyć finansowych, braku wydajności czy marnotrawstwa. Jest to szacunkowa kwota wydatków UE, które nie były zgodne z niektórymi zasadami. W przypadku operacji objętych WRF Komisja nie we wszystkich punktach podziela ocenę ETO dotyczącą tego, czy wystąpiła nieprawidłowość lub jak należy ocenić skutki finansowe stwierdzonych błędów. Prowadzi to do różnych wniosków co do zakresu i wagi problemów zidentyfikowanych w niektórych obszarach polityki.

Jeżeli chodzi o wdrażanie instrumentu RRF, Komisja z zadowoleniem przyjmuje fakt, że ETO zgadza się z oceną Komisji dotyczącą zdecydowanej większości kamieni milowych i wartości docelowych, które uwzględniono w płatnościach w ramach dotacji RRF dokonanych w 2022 r. Komisja nie zgadza się jednak z ustaleniami Europejskiego Trybunału Obrachunkowego dotyczącymi ograniczonej liczby przypadków nieprawidłowych płatności w ramach RRF. Komisja zauważa ponadto, że szacowany przez ETO wpływ finansowy w odniesieniu do rzekomo nieprawidłowych płatności w ramach RRF jest w każdym razie poniżej progu istotności wynoszącego 2 proc. Komisja utrzymuje, że wszystkie płatności w ramach RRF w 2022 r. zostały dokonane prawidłowo.

Komisja stale usprawnia zarządzanie budżetem UE, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia błędów

Dzięki setkom tysięcy kontroli przeprowadzanych przez organy krajowe, innych partnerów i samą Komisję, Komisja wie, gdzie występuje ryzyko dla budżetu UE i może podejmować ukierunkowane działania naprawcze, zarówno przed dokonaniem płatności, jak i po ich dokonaniu. Celem Komisji jest zapewnienie, aby po zamknięciu programu, przeprowadzeniu wszystkich kontroli i dokonaniu wszystkich korekt pozostały poziom błędu wynosił znacznie poniżej 2 proc. Cel ten został osiągnięty w 2022 r., ponieważ Komisja szacuje, na podstawie zakładanych przyszłych korekt, że ryzyko w momencie zamknięcia programów wyniesie 0,9 proc.

Komisja dalej usprawnia zarządzanie finansami w ramach budżetu UE, w stosownych przypadkach. Ponieważ głównym źródłem błędów jest złożoność przepisów dla partnerów wykonawczych i beneficjentów, Komisja wprowadziła uproszczenia w odniesieniu do programów na lata 2021-2027, m.in. elektroniczne zarządzanie wszystkimi dotacjami na programy zarządzane bezpośrednio przez Komisję. Ponadto Komisja nadal rozszerza stosowanie uproszczonych form finansowania w celu dalszego zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla ostatecznych odbiorców, począwszy od małych i średnich przedsiębiorstw. Komisja w dalszym ciągu ściśle współpracuje również z państwami członkowskimi i innymi partnerami w celu zapewnienia należytego zarządzania środkami finansowymi z funduszy UE.

Jeżeli chodzi o RRF, Komisja w dużym stopniu wdrożyła już zalecenie ETO dotyczące usprawnienia wewnętrznych procesów oceny wniosków o płatność w porównaniu z rokiem budżetowym 2022. Ponadto w ciągu ostatniego roku Komisja znacznie zwiększyła poziom jasności i przejrzystości swoich procedur oceny. W 2023 r. Komisja, uwzględniając między innymi zalecenia Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, dodatkowo zwiększyła solidność swoich ram kontroli, aby zapewnić dodatkową pewność co do odpowiedniego wykorzystania środków z RRF i skutecznej ochrony interesów finansowych Unii, wnosząc swój wkład w odpowiedzialność, która spoczywa w pierwszym rzędzie na państwach członkowskich.

Kontekst

Publikacja sprawozdania rocznego Europejskiego Trybunału Obrachunkowego oraz przedstawienie Parlamentowi Europejskiemu pakietu dotyczącego zintegrowanej sprawozdawczości finansowej i sprawozdawczości w zakresie rozliczalności (IFAR) dają początek corocznej procedurze udzielania absolutorium z wykonania budżetu UE w celu podsumowania osiągnięć budżetu UE w 2022 r.

IFAR jest pakietem sprawozdań Komisji, które zawierają szczegółowe informacje, z różnych punktów widzenia, na temat sposobu wykonania budżetu UE. Sprawozdania te mają kluczowe znaczenie dla zapewnienia przejrzystości i rozliczalności w zakresie sposobu wykorzystania pieniędzy podatników.

Podejmując decyzję o udzieleniu, odroczeniu lub odmowie udzielenia absolutorium, Parlament Europejski bierze pod uwagę przygotowany przez Komisję pakiet zintegrowanej sprawozdawczości finansowej i sprawozdawczości w zakresie rozliczalności, sprawozdanie roczne ETO oraz wszelkie odpowiednie sprawozdania specjalne ETO.

Komisja Europejska współpracuje z państwami członkowskimi i innymi partnerami w celu zapewnienia, by środki z budżetu UE nadal były efektywnie wydatkowane z korzyścią dla obywateli i chronione przed nadużyciami finansowymi i nieprawidłowościami, a także by pomagały w osiąganiu konkretnych rezultatów zgodnie z priorytetami politycznymi Unii.

Więcej informacji:

Zintegrowana sprawozdawczość finansowa i sprawozdawczość w zakresie rozliczalności 2022

Sprawozdanie roczne z zarządzania i wykonania za 2022 r.

Zestawienie informacji – Osiąganie wyników i ochrona budżetu UE w 2022 r.

Oficjalna strona internetowa Trybunału Obrachunkowego